دانشگاه لومونوسف مسکو


دانشگاه دولتي مسکو «لومونوسف»
رتبه در سطح دانشگاه های عمومی : 1 از 163
رتبه دانشگاه از لحاظ علمی در سطح روسیه: 2 از 1814
رتبه دانشگاه از لحاظ علمی در مسکو: 2 از 239
تاريخچۀ دانشگاه‌
دانشگاه مسکو با ابتکار لُمُنُسُف(متولد 1711م)، در سال 1755م گشايش يافت.
اين دانشگاه،‌که اکنون نام آن دانشمند بزرگ را بر خود دارد، يکي از زيباترين و با عظمت‌ترين دانشگاه‌هاي دنيا مي‌باشد. دانشگاه مذکور داراي ساختماني بسيار باشکوه، با سبک معماري خاص و بسيار باعظمت در محلي سرسبز به نام «پوگلوني گور» قرار دارد. ساختمان اصلی ام. گ . او با 245 متر ارتفاع بلدترین ساختمان دانشگاهی جهان می باشد .
در سال 1775 م، با ابتکار دانشمند سرشناس روس، ميخاييل لومونسف، در ساختمان نه چندان بزرگي در ميدان سرخ نخستين دانشگاه روسيه تاسيس شد. بسياري از دانشمندان مشهور روسيه مانند «ن.ن. ژوکوفسکي»، بنيان‌گذار آيروديناميک و نظريه‌پرداز صنعت هواپيمايي روسيه؛ «ک .ا. تيميريازوف» دانشمند زيست‌شناس روس که با تحقيقات خود در بخش فتوسنتز نباتات، سهم بزرگي در پيشرفت علم زيست‌شناسي ايفا کرد؛ «ن. آنوچين»، نخستين پروفسور در زمينۀ علوم انسان‌شناسي و جغرافيا که اساس موزۀ انسان شناسي دانشگاه را بنا نهاد و مکتب ژئومورفولوژي را تاسيس کرد؛ «و.اي.ورنادسکي»، مؤسس، زيئوسيمايابي و بنيان‌گذار علم جديد بيوژئوشيمي، همه در اين دانشگاه درس خوانده‌اند.
رئیس دانشگاه آقای و. آ سادوچنی پروفسور ریاضی و از معروفترین افراد برجسته از لحاظ علمی در روسیه می باشد .
هم اکنون این دانشگاه 39560 دانشجو در حال تحصیل است. این دانشگاه 5401 نفر هیات علمی دارد که 2569 نفر از آنها دارای مدرک دکتری و بقیه فوق دکتری و پروفسوری هستند.
بخش‌هاي مختلف دانشگاه‌
هم‌اکنون هفده دانشکده، 280 کرسي علم، 360 آزمايشگاه، 163 اتاق آموزش، يازده انستيتوي علمي - آموزشي، چهار انستيتوي علمي - پژوهشي، مرکز علمي - پژوهشي حسابداري، پارک گياه‌شناسي با بخش‌هاي مختلف،‌چهار رصدخانه، موزه‌هاي زمين‌شناسي، جانورشناسي، انسان‌شناسي، کتابخانه‌ي علمي، انتشارات و چاپخانه و همچنين ورزشگاه بزرگي با دوازده سالن، استخر شنا، باشگاه قايق‌راني و... در اين دانشگاه وجود دارد.
بيش از 27000 دانشجو، پنج هزار آسپيرانت و کارآموز نيز به فعاليت مشغول‌اند.
کتابخانۀ دانشگاه مسکو
اين کتابخانه يکي از قديمي‌ترين کتابخانه‌ها در اين کشور مي‌باشد که در سال 1756م گشايش يافته‌است. اين مجموعه‌ي بزرگ هم اکنون با بيش از دوميليون جلد کتاب به زبان‌هاي خارجي و بيش از هفت‌هزار نسخه کتاب، يکي از غني‌ترين کتابخانه‌هاي روسيه به‌شمار مي‌رود.
همچنين داراي بخش کتب نادري است که در آن کتاب‌هاي گران‌قيمت تاريخي نگه‌داري مي‌شود. قدمت کتاب‌هاي خطي به قرون وسطي بر مي‌گردد و به زبان‌هاي يوناني،‌لا‌تين، فرانسوي، عربي، فارسي و روسي قديم نگاشته شده‌اند.
از ديگر ويژگي‌هاي اين کتاب‌خانه، برگزاري نمايشگاه دائمي کتاب است که از سال 1975 م فعاليت خود را آغاز نموده است. اين نمايشگاه بيش از ده‌هزار کتاب گران‌قدر و يادگارهاي فرهنگ بشري به معرض تماشا گذاشته شده‌است. براي نمونه چاپ نخست کتاب معروف «اقليدوس» به نام عناصر هندسه 1482، کتاب دانشمند بزرگ ايراني، ابن‌سينا 1498، کتاب «گاليله»، کتاب «مقدمات رياضي فلسفه‌ي طبيعت» از نيوتون و... از جمله کتاب‌هايي است که مي‌توان به آن اشاره کرد:
* پیشرفت و ارتقای بخش الکترونیک و فناوری اطلاعات کتابخانه دانشگاه در حد سری جدید کتابخانه های الکترونیک
*قرار دادن کتاب ها به صورت الکترونیک در شبکه و امکان ارتباط بی واسطه با انتشارات و فروشگاه اینترنتی و قرار دادن کتب در شبکه اینترنت
*مجهز بودن کتابخانه به واحد اینترنتی ، سالن های مطالعه چند منظوره ، سیستم WI-FI و امکانات جنبی دیگر
*قرار دادن کاتالوگ و بروشور کتابها ، ناشرین ، دست نوشته ها ، رسالات ، مقاله ها ، طرح های لیسانس و فوق لیسانس ، کپی و خلاصه نوشته ها از جریان عادی کلاس درس و تعریف ها و ادبیات هنری
*آماده سازی کامل کتب ، ژورنالها ، خلاصه برداری معلمین و استادان ، نویسندگان و مولفان کتابهای درسی به صورت الکترونیک
* جمع آوری متن سمینارها و دوره های آموزشی و کارآموزی به صورت الکترونیک
* سرویس دهی و خدمات به دانشجویان و کاربران
در وب سایت اینترنتی کتابخانه دانشگاه http://nbmgu.ru می توان از آخرین اخبار راجع به برنامه های علمی - فرهنگی و طرح ها و برنامه های کتابخانه دانشگاه مطلع شد .
این دانشگاه همچنین دارای موزه تحقیقاتی به نام های موزه تحقیقاتی زمین شناسی ، موزه تحقیقاتی جانور شناسی ، موزه تاریخ ام .گ.او مرکز و موزه گیاه شناسی و نیز دارای پارک علمی می باشد.
دانشجویان و استادان این دانشگاه بارها برنده مدال های مهمی مثل جایزه نوبل و جایزه فیلد ادوارد شده اند و در سال گذشته میلادی بالغ بر صدها مقاله علمی در مجلات علمی معتبر جهان به چاپ رسیده است .
انجمن علمي دانشجويان
يکي از بخش‌هاي اين دانشگاه، انجمن علمي دانشجويان است که رهبري آن را پروفسورها و استادان دانشگاه به عهده داشته و بر فعاليت‌هاي علمي دانشجويان و آسپيرانت‌ها نظارت مي‌کنند. موفقيت هر دانشجو به فعاليت جداگانه‌ي او بستگي دارد.بدين معنا که دانشجو نبايد به مطالعه‌ي سطحي متون ضروري اکتفا کرده و بايستي در راستاي فهم موضوع مورد تحقيق، تلا‌ش و همت خود را به‌کار ببندد. تنها در صورت دادن پاسخ آگاهانه به پرسش‌هاي مطرح شده در سمينارهاي علمي است که دانشجو عنوان کار علمي را دريافت مي‌کند. هنگام امتحان نيز بايد با تحليل و انديشه از توان علمي و نظريات خود دفاع نموده و آنها را ثابت نمايد. انجمن مذکور سالي دوبار کنفرانس‌هاي علمي برگزار مي‌کند.
دانشجويان خارجي دانشگاه‌
از ديگر امتيازات اين دانشگاه، اجازه‌ي تحصيل به دانشجويان خارجي است. در سال تحصيلي 1949 - 1950 م تنها سه تن از دانشجويان خارجي از اين دانشگاه فارغ‌التحصيل شدند. شمار اين افراد در سال بعد به پانزده تن رسيد. در سال تحصيلي 1959 - 1960 م اين تعداد به 1500 نفر از صد کشور خارجي افزايش يافت.
دانشکده‌هاي موجود در اين دانشگاه‌
اين دانشگاه، بيش از 350 دانشکده دارد که به صورت روزانه و شبانه اداره مي‌شود. در اين نوشتار به ده مورد از آنها مي‌پردازيم:
1. دانشکده‌ي مطالعه‌ي کشورهاي آسيايي و آفريقايي‌

فارغ‌التحصيلا‌ن اين دانشکده علا‌وه بر يادگيري زبان‌هاي نادر و مشکل، در رشته‌هاي تاريخ، ادبيات، سياست معاصر و اقتصاد کشورهاي آسيايي و آفريقايي نيز آموزش مي‌بينند. همچنين از واقعيت‌ها و سنن امروزي ملل آسيايي و آفريقايي آگاهي مي‌يابند. اين کار در سه شعبه‌ي تاريخ، زبان و ادبيات و اقتصادي - اجتماعي انجام مي‌پذيرد. صرف‌نظر از تخصص، دانشجويان، يک يا دو زبان شرقي و يکي از زبان‌هاي اروپاي غربي (انگليسي، فرانسوي يا آلماني) را در مدت يک‌سال فرا مي‌گيرند.
الف. شعبه‌ي تاريخ‌
دروس تخصصي تاريخ عبارت‌اند از: تاريخ کشورهاي آسيايي و آفريقايي؛ تاريخ عمومي؛ تاريخ روسيه؛ باستان شناسي؛ نژادشناسي
ب. شعبه‌ي زبان وادبيات‌شناسي‌
اين شعبه بر کرسي‌هاي زير نظارت مي‌کنند: فيلولوژي (زبان و ادبيات) عربي، ايراني،‌ترکي، هندي، کشورهاي آسياي جنوب شرقي، کره‌اي و مغولستاني،‌چيني، ژاپني، کرسي زبان‌هاي اروپايي غربي و کرسي آفريقاشناسي.
ج. شعبه‌ي اقتصادي‌
در اين شعبه سه کرسي روابط اقتصاد بين‌الملل، اقتصاد و جغرافياي اقتصادي کشورهاي آسيا و آفريقا، سياست‌شناسي مشرق زمين را در چارچوب شعبه‌ي اقتصادي، آموزش مي‌دهند.
بخش مهمي از برنامه‌هاي تحصيلي، کارآموزي دانشجويان در کشورهاي زبان شرقي مورد مطالعه و همکاري فعالا‌نه‌ي آنان با سازمان‌هايي است که با مشرق زمين مناسبات دايمي دارند. دانشجويان براي مکالمه با معلماني که زبان مادري آنها شرقي است، از شرايط مساعدي برخوردارند. همه‌ي دانشجويان از وسايل نوين ديداري، شنيداري، نوارخانه، اتاق مخصوص ترجمه‌ي همه‌ي زبان‌ها و اتاق‌هاي ويژه‌ي درس‌هاي گروهي و انفرادي استفاده مي‌کنند.
2. دانشکده‌ي اقتصاد
از سال 1991م دانشکده‌ي اقتصاد به سيستم جديد آماده‌سازي متخصصان پرداخته که شامل دوره‌هاي چهارساله و شش‌ساله است.
3. دانشکده‌ي تاريخ‌
آموختن علم تاريخ در دانشگاه مسکو از زمان تاسيس آن شروع شد. هم‌اکنون تاريخدانان دانشگاه در حالي که بهترين سنت‌هاي اسلا‌ف مشهور خود را مانند «ت. ن. گرانوفسکي»، «س.م. سالوويف و کليوچفسکي » ادامه مي‌دهند، با تکيه بر درک روند تاريخ، موضوعات تاريخ روسيه و تاريخ عمومي را مطالعه و بررسي مي‌نمايند. در قرن بيستم در دانشگاه دولتي مسکو بزرگ‌ترين تاريخدانان روسيه مانند «دگرگوف»،‌ «بانکراتف» و «لوکين» فعاليت داشته‌اند. در اين دانشکده، تاريخ تمدن بشري از آغاز دوران‌هاي باستاني تا امروز مورد مطالعه قرار مي‌گيرد.در دانشکده‌ي مذکور، مکتب‌هاي علمي تاريخ روسيه و تاريخ جهان باستان، قرون وسطا، اسلا‌م‌شناسي، تاريخ معاصر، باستان‌شناسي، نژادشناسي، و تاريخ هنرها وجود دارند.
مهم‌ترين محورهاي مطالعات دانشمندان دانشکده به قرار زير است:
تاريخ روسيه، تاريخ کشورهاي ديگر جهان، تاريخ روابط بين‌الملل، تاريخ فرهنگ جهاني، تاريخ نويسي، شيوه‌هاي مطالعات تاريخ، سياست‌شناسي‌
4. دانشکده‌ي جامعه‌شناسي‌
جامعه‌شناسي علمي است که به قوانين شکل‌گيري، فعاليت و تکامل جامعه، مناسبات اجتماعي و اشکال،‌مفهوم و معناي رفتار انسان در جامعه مي‌پردازد.در سراسر کشور سرويس‌هاي جامعه‌شناسي به وجود مي آيند و همه در جست‌وجوي راه و شيوه‌هاي حل کردن مسايل پيچيده‌ي اجتماعي هستند. بدين‌ترتيب تخصص جامعه‌شناسي پا مي‌گيرد. به‌منظور افزايش نقش علم جامعه‌شناسي در حل و فصل مهم‌ترين مسايل اجتماعي و آماده‌سازي کادر ماهر جامعه‌شناسان، در سال 1989 م بر پايه‌ي شعبه‌ي جامعه‌شناسي تجربي دانشکده‌ي فلسفه، دانشکده‌ي جامعه شناسي گشايش يافت. برخي از درس‌هاي اين دانشکده عبارت است از:
فلسفه، سياست‌شناسي، جامعه‌شناسي روابط بين‌الملل، تاريخ و تئوري جامعه‌شناسي، متدولوژي و اسلوب و فنون مطالعات جامعه‌شناسي، روان‌شناسي اجتماعي، جامعه‌شناسي اقتصادي، جامعه‌شناسي ، کارهاي اجتماعي، جامعه‌شناسي سازمان‌ها، ارتباط‌جمعي،‌ فرهنگ، حقوق، خانواده، آگاه‌سازي اجتماعي، برنامه‌ريزي، آماده‌ساختن اطلاعات رايانه‌اي و زبان‌هاي خارجي.
در ترکيب دانشکده ده کرسي به‌شرح زير وجود دارند:
اسلوب مطالعات معين اجتماعي؛ جامعه‌شناسي کار و جامعه‌شناسي اقتصاد؛ تاريخ و تئوري جامعه‌شناسي؛ سياست‌شناسي؛ جامعه‌شناسي جريانات سياسي؛ جامعه‌شناسي روابط بين‌الملل؛ آگاه‌سازي از وضعيت اجتماعي؛ جامعه‌شناسي خانواده؛ جامعه شناسي سازمان‌ها؛ جامعه‌شناسي سيستم‌هاي ارتباطي و جامعه‌شناسي فرهنگ.
همچنين دو آزمايشگاه علمي مسايل اجتماعي جامعه کنوني،‌جامعه‌شناسي و فرهنگ جامعه‌شناسي معاملا‌ت تجاري وجود دارند.
5. دانشکده‌ي حقوق‌
دانشکده‌ي حقوق در سال 1755م تاسيس شد. اين دانشکده مرکز پرورش حقوق‌دانان متخصص بود و قديمي‌ترين دانشکده‌ي دانشگاه مسکو محسوب مي‌شود. امروزه دانشکده‌ي حقوق اساسي‌ترين مؤسسه‌يآموزشي و علمي - حقوقي است. اين دانشکده همچنين در اداره‌هاي مختلف بين‌المللي دولت، مشاوره هاي حقوقي و طرح پيش‌نويس قوانين سهيم است.
تدريس توسط 35 پروفسورداراي رتبه‌ي علمي فوق دکترا و شصت دکتر صورت مي‌گيرد. در ترکيب اين دانشکده، چهارده گروه و عنوان آموزشي وجود دارد که عبارت‌اند از:
- تئوري دولت و حقوق و سياست شناسي؛
- تاريخ دولت و حقوق؛
- حقوق اداري و مالي؛
- حقوق بين الملل؛
- حقوق مدني؛
- حقوق بازرگاني و تنظيم حقوقي امور اقتصاد خارجي؛
- حقوق جنايي و جرم‌شناسي؛
- دادرسي و بازرسي جنايي؛
- جرم‌شناسي؛
- حقوق کار؛
- حقوق در موضوع زمين و محيط‌زيست.
اضافه بر اين، آزمايشگاه سياست‌شناسي، پژوهش‌هاي اجتماعي، حقوق و حقوق تطبيقي و آزمايشگاه حقوق در زمينه‌هاي کامپيوتر سايبرنتيک وجود دارند.
دانشکده‌ي حقوق،‌کلا‌س کامپيوتر، سالن مطالعه‌ي ماخذها و منابع علمي آموزشي را نيز در اختيار دارند.در چارچوب تخصص حقوقي، دانش‌جويان در سه رشته‌هاي حقوق دولت، حقوق مدني و جنايي آموزش مي‌بينند.
6. دانشکده‌ي روان‌شناسي‌
اين دانشکده در سال 1996 م تاسيس شده است. در دانشکده‌ي روان‌شناسي، مطالعات نظري و علمي در موضوع‌هاي اساسي زير صورت مي‌گيرد:
ساخت و تکامل شخصيت انساني، شکل گيري فعاليت و روحيه‌ي کودک، قانون‌مندي همکاري جامعه و فرد، اختلا‌ل و اصلا‌ح روحيه‌ي کار.
کارهايي نيز در زمينه‌ي مطالعه‌ي بعضي اعمال روحي مانند درک، حافظه، اراده و عواطف صورت مي‌گيرد و مطالعات قانون‌مند همکاري انسان و ماشين حساب الکترونيک، به‌شدت توسعه مي‌يابد.
در ترکيب دانشکده کرسي‌هاي متعددي وجود دارند که به‌ترتيب زير مي‌باشند:
روانشناسي عمومي؛ روانشناسي کار؛‌ روانشناسي مهندسي؛ روانشناسي اجتماعي؛ فيزيولوژي رواني؛ روانشناسي سلول‌هاي عصبي و غير طبيعي؛ روانشناسي سني؛‌ روانشناسي تربيتي؛ روانشناسي پداگوژي؛ پداگوژي و روانشناسي؛ روش آموزش در آموزشگاه عالي و آزمايشگاهي در زمينه‌هاي روانشناسي تجربي و آزمايشي؛ روانشناسي درک و روانشناسي معاشرت.
تحصيل در دانشکده شامل درس‌هاي اجتماعي انساني، آموزش عمومي، دروس‌روانشناسي عمومي و درس‌هاي تخصصي است. در دوره‌ي درس‌هاي اجتماعي انساني، تاريخ سياسي، فلسفه و تاريخ فلسفه، اقتصاد سياسي، سياست‌شناسي، جامعه‌شناسي و منطق مورد مطالعه قرار مي‌گيرند.
7. دانشکده‌ي روزنامه‌نگاري‌
وظيفه‌ي اين دانشکده تربيت متخصصان براي کار در روزنامه‌ها، مجله‌ها، مؤسسات چاپ و انتشار، تلويزيون، راديو و آژانس‌هاي تبليغاتي مي‌باشد.
در اين دانشکده يازده کرسي زير وجود دارند:
مطبوعات؛ راديو و تلويزيون؛ امور انتشاراتي و اطلا‌عاتي؛
روزنامه‌نگاري اقتصادي و تبليغات؛ جامعه شناسي روزنامه‌نگاري؛ فن امور روزنامه و رسانه‌هاي گروهي؛ تاريخ روزنامه‌نگاري و ادبيات روسي؛ تاريخ روزنامه‌نگاري روسيه؛ نقد ادبي هنري؛ تاريخ روزنامه‌نگاري و ادبيات خارجي؛ سبک‌شناسي زبان روسي.
8. دانشکده‌ي زبان‌هاي خارجي‌
آموختن و تدريس زبان‌هاي خارجي در دانشکده‌ي دولتي مسکو، از زمان تاسيس آن آغاز شد.
زبان‌هاي اسلا‌وي و فرانسوي براي دانشکده هاي طبيعي،‌ زبان انگليسي براي دانشکده‌هاي زيست‌شناسي، خاک شناسي و طب بنيادي و زبان آلماني براي دانشکده هاي انساني و طبيعي و نيز کلا‌س‌هاي نظري و عملي زبان آلماني تدريس مي‌شوند.
9. دانشکده‌ي فيلولوژي‌
دانشکده‌ي فيلولوژي قديمي‌ترين واحد دانشگاه دولتي مسکو و از مراکز معتبر آموزشي زبان‌ها و ادبيات است. نظر به تحصيلا‌ت عالي فيلولوژي در دانشگاه دولتي مسکو، دانشمندان بزرگ روسيه مانند «فورتوناتف»، «بوسلا‌يف»، «شاخماتف»، «سلوفسکي»، «سليشيف» و «اسپرانسکي» فعالا‌نه شرکت داشتند.
دانشجويان تخصصي زبان‌شناسي نظري و تجربي، تئوري عمومي زبان، آواشناسي، مورفولوژي، نحو معنا، زبان شناسي تاريخ نسبي، تيپولوژي زبان‌ها، زبان‌شناسي روحي، زبان شناسي اجتماعي و ضمائم معاصر آن و تئوري زبان روسي، اصول رياضيات، علوم وابسته و زبان‌هاي خارجي را مي آموزند.
10. شعبه‌ي آموزش نظامي
کرسي نظامي دانشگاه، مسکو يکي از نخستين کرسي‌هاي نظامي در مدارس عالي غير نظامي روسيه محسوب مي‌شود. تاريخ آن به آنچه «اتاق نظامي» ناميده مي‌شود و در سال 1926 م به‌وجود آمده، بر مي‌گردد.
11. دانشکده‌ي مديريت دولتي و مطالعات اجتماعي‌
دانشکده‌ي مديريت در ماه دسامبر سال 1993م، بنا به دستور رييس دانشگاه دولتي مسکو، تشکيل شد. لا‌زمه‌ي انجام هر يک از اين وظايف، آموزش عميق و کاربردي در رشته‌هاي زير است:
حقوق و علم سياست، اقتصاد، تئوري مديريت، جامعه شناسي، روانشناسي، آموزش بنيادي انساني و تجربه‌ي کار تحليلي، جمع آوري مدارک و مطالب براي رسانه‌هاي گروهي و فن برقراري تماس با مردم.
از ديگر شعبه هاي دانشگاه دولتي مسکو، دانشگاه اوليانوسک، مي‌باشد.